علامه امینی :
عقاید و آراء مذاهب مختلف است و هرگز رشته اخوت را که قرآن کریم با جمله (انما المومنون اخوه) بدان تصریح کرده، پاره نمیکند هر چند کار مباحثه علمی و مجادله کلامی و مذهبی به اوج خود برسد. سیره سلف و در رأس آنها صحابه و تابعین نیز همین بوده است.
ما مؤلفان و نویسندگان در اقطار و اکتاف جهان اسلام، با همه اختلافاتی که در اصول و فروع با یکدیگر داریم، یک وجه مشترک داریم و آن ایمان به خدا و پیامبر خداست. در کالبد همه ما یک روح و یک عاطفه حکمفرماست و آن روح اسلام و کلمه اخلاص است.»
استاد شهید مرتضی مطهری:
«بدیهی است منظور علمای روشن فکر اسلامی از وحدت اسلامی، حصر مذاهب در یک و یا اخذ مشترکات مذاهب و طرد متفرقات آنها- که نه معقول و منطقی است و نه مطلوب و عملی- نیست، بلکه منظور این دانشمند بزرگ متشکل شدن مسلمین در یک صف، در برابر دشمنان مشترک است.»
آیت الله سیدمحمدباقر صدر:
«من تمام عمرم را در راه وحدت و برادری شیعه و سنی صرف کردهام و از هر پیامی که موجب وحدت آنان گردد و هر عقیدهای که آنان را در آغوش گیرد، دفاع و حمایت کردهام. من برادر و فرزند اهل تسنن هستم، همان اندازه که برادر و فرزند شیعه هستم.»
چهل سال پیش اولین گام های عملی اش در لبنان، توسط امام موسی صدر برداشته شد؛ وقتی که در سال 1348به شیخ حسن خالد - مفتی اهل سنت لبنان- نامه نوشت و پیشنهاد های عملی درباره وحدت ارائه کرد. در آن نامه امام از «وحدت فقهی» شیعه و سنی و یکی کردن اعیاد اسلامی گفت : «..می توان این پیشنهاد را بررسی کرد که در رویت هلال به طریق نوین علمی و تعیین زاویه دید هلال در افق تکیه کنیم و روز عید را با دقت علمی مشخص کنیم تا همه مسلمانان در یک روز عید داشته باشند...و نیز می توان شکلی از اذان را که برای همگان مورد قبول باشد بررسی نمود....»یک سال بعد از این نامه در کنفرانس سالانه «مجمع بحوث اسلامی»قاهره طرح مدونی را در این باره به اجلاس ارائه داد که باعث عضویت دائمی ایشان در این مجمع شد.در همین سال،در مصاحبه با نشریه «المصور»گفت:«.. این موضوع {وحدت بین مذاهب}بعد از دستیابی به وحدت فقهی امکان پذیر است و تنها با گفت و گوی خالی و مذاکره صوری رهبرای مذاهب به دست نمی آید
حضور مشترک امام موسی صدر و مفتی اهل سنت لبنان در مراسم های گوناگون- و بخصوص در مراسم یابود آیت الله حکیم که در مجلس اعلاس شیعه برگزار شد-،ایراد خطبه نماز جمعه اهل سنت در الازهر و اقامه نماز با آنان از جمله اقدامات عملی این متفکر پیشروی شیعه در راه وحدت اسلامی بود. اقداماتی که بعد از ایشان در این سطح و به این شکل تکرار نشد.
صدر رسیدن به وحدت را مستلزم تدبیر و همت اندیشمندان جهان اسلام می دانست و در نامه خود به شیخ حسن خالد چنین نوشت: «... وصول به این هدف ها به بررسی دقیق و تعیین مسئولیت ها و ایجاد هماهنگی کوشش های همه فرزندان این کشور در میان خود و در میان مسئولین کشور و نیز با کشورهای عربی و نیز به بسیج نیروهای همه مسلمانان جهان و صاحبان وجدان های بیدار و نیات خیر در همه مکان ها نیازمند است و مشارکت واقعی در این وظایف یعنی بذل آنچه در توان داریم. بر ماست که برای تحقق ایم امور برنامه ها و شیوه های اجرایی آن را مشترکا بررسی کنیم تا هماهنگی در فعالیت ها و شتاب و عمق آن آسان گردد....»براساس این عقیده بود که فعالیت های اجتماعی و خیریه امام در لبنان – به عنوان رهبر شیعیان- محدود به شیعیان نبود و همواره تمام لبنانیان را شامل می شد.وحدت را اگر برخی آرمان و ایده ال می دانند، امام موسی صدر برای اسلام حیاتی می داند. وقتی می گوید: «وحدت کلمه و یکی کردن نیروها و رشد کارایی ها، نه فقط از شریف ترین هدف های دینی و وصیت پیامبر عظیم الشان ماست، بلکه چیزی ست که به موجودیت ما، شرف ما و موجودیت نسل های آینده ما بستگی دارد.بلی، مساله ای ست حیاتی. این وحدت کلمه نباید بصورت :شعاری برافرشته« یا «سخنی مکتوب» بماند، بلکه باید تابشی از فکر و تپیدنی از دل و راهی برای رفتن باشد. بعد اساسی در شاختن آینده باشد و این، جز با تلاش فکری فوق العاده و اهتمام ویژه برخاسته از دورن و کوشش و تلاش و شب زنده داری میسر نخواهد بود. در این هنگام وحدتی خواهیم داشت نمونه، که دیگران از آن الگو برخواهند گرفت.»
امام موسی صدر وحدت را ضرورت زندگی مسلمانان دانسته و میگوید:
«فشرده شدن صفوف مسلمین چیزی نیست که تنها پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آن را سفارش کرده باشد، بلکه ضرورت زندگی و عقل نیز آن را به ما توصیه میکند و موضوعی است که هستی و بقای ما به آن بستگی دارد. مقصود من از وحدت کلمه مسلمین آن نیست که آن را کورکورانه تکرار کنیم. بلکه منظورم آن است که وحدت - به تمام معنای کلمه- در تمامی تعقلات و اندیشههای ما جا گیرد و برنامه اعمال و کوششهای ما گردد.»
علامه سیدمحمدحسین طباطبائی :
«شیعیان صدر اسلام هرگز از صف اکثریت کنار نرفته و در پیشرفت امور عامه اسلامی، با عموم مسلمانان تشریک مساعی و بذل نصح مینمودند و هم اکنون نیز بر عموم مسلمانان لازم است که اتفاق خود را در اصول آیین مقدس اسلامی در نظر گرفته و از این همه فشار و ناراحتی که در طول این مدت از بیگانگان و عوامل خارجی کشیدهاند، به خود آمده و تفرقه عملی را کنار گذاشته و در یک صف قرار گیرند.»
سیدقطب :
«مسلمانان به تعبیر قرآن «التی هی اقوم» باید ابتدا اساسیترین عمل که ضروریترین و فوریترین آنهاست را در پیش گیرد، یعنی تحصیل جماعت که در قرآن به «اعتصام» تعبیر شده است. چون شرط نتیجه بخش بودن عمل، همگانی بودن آن است. تا تفرق و روشهای مختلف در عمل، اثر آن را خنثی نکند.»
شیخ محمدحسین کاشف الغطاء :
«بنی الاسلام علی دعامتین: کلمه التوحید و توحید الکلمه.»
شیخ محمد غزالی :
«دین امر به زدودن شقاق و نزاع میکند و به وحدت و همبستگی دعوت مینماید، چه اینکه خداوند میفرماید: «و اعتصموا بحبل الله جمیعاً ولاتفرقوا» و نیز میفرماید: «ولاتنازعوا فتغشلوا» اما سوگمندانه، ما رویاروی این نصوص و محکمات هستیم. با یکدیگر بنام دین میستیزیم و هر یک به راهی میرویم و در آن تعصب میورزیم و با دیگر برادران خود دشمنی میکنیم.»
سید عبدالحسین شرف الدین :
«فرقتهما السیاسه فلتجمعهما السیاسه» شیعه و سنی را روز نخست، سیاست از هم دور کرد و اکنون باید سیاست آنان را کنار یکدیگر بگذارد.»
شیخ محمود شلتوت که هم پیمان آیت الله العظمی بروجردی در پیشبرد پروسه تقریب بود در جهت زدودن غبار تعصبات میگوید:
«آئین اسلام هیچ یک از پیروان خود را مجبور به پیروی از مذهب معینی نکرده است. مذهب جعفری معروف به مذهب امامی اثناعشری، مذهبی است که شرعاً پیروی از آن مانند پیروی از مذاهب اهل سنت جایز است. پس سزاوار است که مسلمانان این حقیقت را دریابند و از تعصب ناروایی که نسبت به مذهب معینی دارند، دوری گزینند، زیرا دین خدا در گرو پیروی از مذهبی نبوده و در انحصار مذهب معینی نیست.»
شیخ محمد عبده شاگرد سیدجمال الدین اسدآبادی تفرقه را دسیسه دشمنان میداند و میگوید:
«تفرقه و ضعف مذاهب و دین، از دسایس بیگانگان است. بیگانگان کوشیدهاند فرق مختلف اسلامی را با تفرقهاندازی ضعیف کنند و قلوب آنان را نسبت به یکدیگر آزرده سازند و آنان را از دستورات راستین اسلام دور کنند و بذر تشکیک را در میان مسلمانان بپاشند و رابطه مسلمانها را با دین راستین کم کنند.»
شيخ محمد عبده :
اتحاد، ميوه درختي است كه تنه ها، شاخه ها و برگهاي مختلفي دارد و ريشه آن همان اخلاق فاضله است و بر مسلمانان فرض است كه خود را به تربيت حقيقي اسلامي بيارايند تا از ثمر آن استفاده كنند .
علامه شيخ محمود شلتوت :
پيشوايان نخستين اسلام از نظر علمي مختلف بودند اما با اين وجود به يكديگر احترام مي گذاشتند و يكديگر را معذور مي دانستند، به مقصد ديدار يكديگر بار سفر مي بستند و مطالبي را از هم مي آموختند .
علامه كاشف الغطاء :
بايد دانست كه مقصود از تقريب بين مذاهب اسلامي از بين بردن اصل اختلاف ميان آنها نيست بلكه تنها آرزو و مهمترين هدف اين است كه اين اختلاف موجب عداوت و دشمني نگشته و دوري ها و مشاجره ها به برادري و نزديكي تبديل گردد .
رهبير كبير انقلاب اسلامي ايران حضرت امام خميني ره :
تفرقه از شيطان است و وحدت كلمه و اتحاد از رحمان است .
شهيد آية الله سيد محمد تقي حكيم :
بسياري از اختلافات بين شيعه و سني زاييده نسبت هاي دروغ و تبليغات كاذبي است كه حكومت هاي ظالم در گوشه هاي سياه و تاريك از خود به جا گذاشته اند .
محمد رشيد رضا :
يكي از بزرگترين گرفتاريهاي فرق اسلامي، دادن نسبت فسق به يكديگر است با اين كه همگي قصد وصول به به حق را دارند، بنا براين هر كدام مجتهد اند و مجتهد هر چند خطا كند، معذور است .
دكتر عمر فروخ :
در مذاهب اسلامي ، تمام اختلافات موجود به معاملات و وجوه مختلف عبادت مربوط مي گردد اما در ارتباط با خداي تعالي و رسول او هيچ گونه اختلافي وجود ندارد .
شهيد مرتضي مطهري ره :
مخالفين اتحاد مسلمين براي اينكه از وحدت اسلامي مفهومي غير منطقي و غير عملي بسازند آن را وحدت مذهبي توجيه مي كنند ... حال آنكه علماي بزرگ اسلامي قصد ندارند كه همه را شيعه و يا سني كنند بلكه غرض متشكل كردن مسلمانان است در يك صف واحد .
سيد احمد خميني :
دير زماني است كه در جوامع اسلامي ، وحدت مسلمين و اتحاد كشور هاي اسلامي بر سر زبانهاست .. اما در عمل گامي مثبت و تعيين كننده برداشته نمي شود ..وقتي روح تفكر توحيد و اصول ارزشي كه لازمه گرايش عمومي به وحدت است بر جوامع حاكم نباشد تلاشها ثمري نخواهد داشت .
علامه شرف الدين :
هرگاه مسلمانان هم ديگر را درك كنند، باهم الفت و وحدت پيدا مي كنند .
علامه محمد تقي قمي از پيشوايان وحدت :
رفع اختلاف ميان مسلمانان و ايجاد اتحاد به معني تجديد عظمت اسلام است ... اختلاف در غير اصول دين ضرري به ايمان نمي رساند و هيچ كس را از دايره اسلام خارج نخواهد ساخت .
امام موسي صدر :
علت اساسي دوري مذاهب اسلامي ، عدم آگاهي و شناخت مسلمانان از يكديگر است .
حضرت آية الله خامنه ي :
اگر ما خودمان با خودمان وحدت كلمه خودمان را نقض نكنيم ، اتحاد و اتفاق شرق و غرب عليه ما به جايي نخواهد رسيد .
علامه محمد محمد مدني :
بايد محققين قبل از ورود در زمينه تحقيق، لباس مذهبي و فرقه ي خود را كنار گذاشته تا بتوانند در ميان گفته ها و آراء مختلف مذاهب اسلامي بدون هيچ گونه تعصبي بهترين آن ها را با دليل انتخاب كنند .
فرازي از سوگند نامه اخوان المسلمين :
ايمان دارم كه تمامي مسلمان ها به خاطر ايمان اسلامي مشترك، بيش از يك ملت واحد نبوده و اسلام نيكي نمودن به همه را به پيروانش فرمان داده ، پيمان مي بندم در راه تقويت پيمان برادري ميان مسلمين و محو اختلافات تلاش نمايم .
استاد احمد امين مصري :
جاي بسي تاسف است امتي كه داراي يك خدا، يك پيامبر و يك كتاب است ، افرادش در مسائل فرعي و جزئي به نزاع و افتراق برخيزند و در اقامه دليل، دست به اسلحه بزنند
نظرات کاربران :