آنچه در پی می‏آید مصاحبه مقام معظم رهبری؛ حضرت آیت الله خامنه‏ای در سال ۱۳۶۰ می‏باشد. ایشان در آن زمان ریاست جمهوری اسلامی ایران را بر عهده ‏داشتند. در این مصاحبه که به مناسبت هفته وحدت انجام شده محورهای وحدت و اهداف استعمارگران از ایجاد تفرقه و چند دسته‏گی بین مسلمانان مطرح شده است. اگر چه نزدیک سه دهه از زمان این مصاحبه می‏گذرد، اما هنوز مطالب آن تازه و نو و مورد نیاز جهان اسلام است. 

* نقاط اساسی وحدت مورد نظر در هفته وحدت از دیدگاه شما چیست و چگونه است؟

بسم الله الرحمن الرحیم. با سلام و درود فراوان به روح مقدس و مطهر حضرت محمد بن عبدالله(ص)، پیامبر بزرگوار و خاتم النبیین  که مبشر کلمه توحید و توحید کلمه بوده‏اند و هفته وحدت به مناسبت میلاد با سعادت ایشان اعلام شده، و با سلام به امت همیشه در صحنه وبیدار و به امام عزیز و بزرگوار و با احترام به خون پاک شهیدان، مخصوصاً شهیدان راه ایجاد وحدت کلمه بین مسلمین، به این سؤالات پاسخ می‏دهم.

به نظر بنده وحدت میان مسلمان‏ها چند محور اساسی دارد که یکی از این‏ها وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی‏ است. عمدتاً میان اهل تسنن و اهل تشیع، همچنین میان فرقه‏های تسنن و تشیع و تقسیماتی از این قبیل.

محور دیگر وحدت میان مسلمین از لحاظ جغرافیایی و مرزهای جغرافیایی‏ست؛ مانند وحدت میان مسلمانان ایران و عراق و سوریه و مصر و دیگر کشورهای اسلامی. وحدت میان مسلمانان خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی و آسیای جنوبی و مسلمانان شمال افریقا و غیره.

محور دیگر، عبارت است از وحدت از جهت گرایش‏های سیاسی؛ یعنی مسلمانان با هر نوع گرایش سیاسی که بر ذهن و بر روح آنان حاکم است از لحاظ عملی زیر لوای اسلام با یکدیگر متحد بشوند. اینها محورهای عمده‏ وحدت در جامعه‏ی اسلامی است. از همه شاید مؤثرتر، یا مؤثرترین وحدت، از لحاظ نژاد و زبان است؛ یعنی مسلمانان فارس زبان و ترک زبان و عرب زبان و غیره با یکدیگر اتحاد و اتفاق پیدا کنند.

وقتی می‏گوییم وحدت میان مسلمانان و این را شعار خودمان قرار می‏دهیم و به عنوان یک پیام جهانی از کشور انقلابی ایران به دنیا صادر می‏کنیم – و همان طور که امام فرمود پیام وحدت از ایران بلند می‏شود – و این فریاد را بلند می‏کنیم، معنایش این است که مسلمانان بدون در نظر گرفتن این عوامل جدایی یا بهانه‏های جدایی از قبیل اختلاف مذهب، اختلاف زبان، اختلاف نژاد، اختلاف مناطق جغرافیایی و غیره بر گرد محور «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله» گرد هم آیند و کنار هم قرار گیرند، با وحدت کلمه با انگیزه‎ واحد، با آرزو و آرمانی واحد حرکت خودشان را بر ضدّ هر کسی که با اسلام مخالف است آغاز کنند.

بنابراین در این هفته، وحدت باید به صورت نمونه به صورت سمبلیک در طول زندگی اجتماعی و سیاسی ملت‏های مسلمان به چشم آید و باید شعار وحدت همواره یک شعار همه جانبه و حاکم بر ذهن همه‏ی مسلمانان باشد و شیعه و سنی، عرب و عجم، فارس، ترک و کرد و بلوچ و غیره، و ایرانی و سوری و مصری و عراقی، حجازی و پاکستانی، همه‏ی اینها، بدون توجه به عوامل یا بهانه‏های تفرقه آمیز در کنار هم قرار بگیرند و یک واحد عظیم اسلامی را به وجود بیاورند.

 *  الآن در آستانه هفته وحدت هستیم. بفرمایید که هدف استعمار از ایجاد تفرقه بین مذاهب بخصوص شیعه و سنی، چه می‏باشد؟

برای این که هدف استعمار کاملاً روشن بشود من واقعیتی را که مورد توجه خیلی‏ها نیست برجسته می‏کنم و در مدّ نگاه شما قرار می‏دهم.

ملاحظه بفرمایید! اگر همه اعراب، یعنی حدود هشتاد – نود میلیون عرب مسلمان در منطقه‏ خاورمیانه به اضافه سی و شش میلیون مردم مسلمان ایران در حساس‏ترین نقطه خاورمیانه و تنها راه ارتباطی خاکی شرق و غرب، و صد و بیست میلیون یا بیشتر مسلمان در اندونزی و چندین میلیون در مالزی و چندده میلیون در هند و چند میلیون در بنگلادش و پاکستان به اضافه چند کشور بزرگ و کوچک در شمال آفریقا، اگر این منطقه عظیم و وسیع که از کنار دریای مدیترانه تا نزدیک اقیانوس آرام و سواحل اقیانوس هند را در بر می‏گیرد، همه با یکدیگر هم‏صدا و هم فریاد بشوند و یک کلمه واحد را – که لا اله الا الله و محمد رسول الله است – به معنای واقعی خودش فریاد بزنند و همه اینها بر ضدّ دشمنان اسلام و مخالفان قرآن و مخالفان مسلمان‏ها قیام کنند، شما ببینید در دنیا وضعیت قدرت‏های بزرگ چگونه خواهد شد.

امروز این منطقه‏ای را که من گفتم، تحت نفوذ چنین سلطه سیاسی است. کشورهای متعددی در این بخش عظیم وجود دارند و هر کدام از اینها وابسته، یک عضو، یا واسطه‏ی یک بلوک سیاسی هستند. واسطه که می‏گوییم نمی‏خواهیم به همه کشورها اهانت کنیم. لااقل وابسته کامل هم نیستند. تمایلات خاصی دارند؛ یعنی جز کشور ایران که صد در صد از لحاظ ارتباط با شرق و غرب در موضع مستقلی قرار دارد، انواع و اقسام وابستگی‏ها در بعضی از این کشورها و شاید در اکثر آنها وجود دارد. اگر اینها بر محور «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله» گرد بیایند و تصمیم بگیرند، هر نیروی نظامی و سیاسی و اقتصادی را که در مقابل اسلام بایستد و اینها در مقابل آن مقاومت کنند، ببینید بازارهای مصرف کننده‎ نفت به چه صورت در خواهد آمد، کمپانی‏های تولید کننده سلاح به چه صورتی در خواهد آمد و بقیه‏ی شرکت‏ها و کمپانی‏های عظیم انواع و اقسام محصولات چگونه خواهد شد.

یعنی واقعاً دنیای غرب، دنیای سرمایه‏داری و دنیای صنعتی یک‏باره فلج خواهد شد – اگر این بخش عظیم دنیا با آنها مقابله کنند.

امروز شما می‏دانید که خلیج فارس منطقه عظیمی ا‏ست و حساس‏ترین مناطق دنیا، از لحاظ نفت، خلیج فارس است؛ بزرگ‏ترین حوزه‏های نفتی در کنار خلیج فارس و در خود خلیج فارس نهفته است. اگر این عده کنار خلیج فارس و کسان اطراف آنها، چه آنها که نفت دارند و چه آنها که ندارند، تصمیم بگیرند که علیه دشمنان اسلام قیام کنند و نفت را به آنها نفروشند چه خواهد شد؟ خوب، دشمنان اسلام در دنیا چه کسانی هستند؟ همه مشتریان گردن کلفت نفت، اگر نفت به آنها نرسد، تمام کمپانی‏هایشان راکد خواهد شد، تمام خانه‏های اینها سرد خواهد شد، فضای زندگی اینها یخ زده خواهد شد. و اینها از نفت به عنوان یک وسیله حیاتی استفاده می‏کنند.

خوب، چقدر این وحدت کلمه و این همدستی مسلمانان با یکدیگر به زیان این قدرت‏ها تمام خواهد شد؟ وقتی این واقعیت روشن شد، آن وقت معلوم می‏شود که چرا و با چه انگیزه‏ای دشمن دارد بین مسلمانان تفرقه ایجاد می‏کند.

تفرقه میان مسلمانان دقیقاً به خاطر این است که سلطه‎های جهانی می‏بینند اگر مسلمانان، این جمعیت عظیم، این هفتصد – هشتصد میلیون جمعیت مسلمان با هم همدست بشوند قدرت بزرگی را به وجود خواهند آورد – از نظر اقتصادی، سیاسی و نظامی – که هیچ یک از سلطه‏های نظامی در مقابل اینها تاب مقاومت نخواهد داشت. لذا خیلی طبیعی‏ست که سعی کنند میان این ملت یکپارچه، این امت عظیم، تفرقه ایجاد کنند. انگیزه‏ی قدرت‏ها برای ایجاد تفرقه همین است که گفتم.

  *بعد از انقلاب شاهد یک سری دشمنانی در کردستان و سیستان و بلوچستان بودیم که با مطرح کردن مسأله‏شیعه و سنی اختلافاتی ایجاد کردند و تأیید این مسأله هم آن کنفرانس کذایی بود. از نظر دولت جمهوری اسلامی ایران بفرمایید این مسأله را چگونه تحلیل می‏کنید؟

من فکر می‏کنم باید در رابطه با مسأله کردستان مقداری واقع بین‏تر باشیم. در کردستان به هیچ وجه تحت عنوان شیعه و سنی اختلافی نداریم. کسانی که با دولت جمهوری اسلامی جنگ مسلحانه را در کردستان شروع کرده‏اند اصلاً به اسلام عقیده نداشتند. نه به تشیّع و نه به تسنّن اعتقادی داشتند.

کسانی که در هفته اول و در ده روز اول پیروزی انقلاب پادگان مهاباد را تصرف کردند کمونیست بودند و اسلام و قرآن را مطلقاً رد می‎کردند. نه شیعه بودند، نه سنی. این از مسأله کردستان که شما اشاره کردید اما در بلوچستان اصلاً مسأله‏ مهمی بحمد الله نداشتیم و نخواهیم داشت، به خاطر واقع بینی مسلمانانی که در آن جا هستند.

اما در کردستان که مسأله داشتیم، مسأله به انگیزه مخالفت با جمهوری اسلامی آغاز شد، نه انگیزه ‏شیعه و سنی. مردم مسلمان شهرهای کردنشین (مردم عادلی کوچه و بازار) از اول مایل بودند که این مفسده جویان از شهرها خارج شوند و نمانند و آتش جنگ را مشتعل نکنند و امکان زندگی راحتی که جمهوری اسلامی به آنها خواهد داد برایشان وجود داشته باشد. بنابراین علت، اختلاف شیعه و سنی نبود.

البته دستهایی قویاً در ایران از روز اول کار می‏کرده است، الآن هم دارد کار می‏کند تا میان شیعه و سنی اختلاف بیندازد. عده‏ای هم این شعارها را داده‏اند. هنوز هم کسانی هستند؛ خوشبختانه گوشی، بدهکار حرف‏های آنها نیست. در گوشه و کنار بلوچستان هم هستند، در گوشه و کنار کردستان هم هستند، اما واقع بین‏ترین، عالم‏ترین و آگاه‏ترین و مخلص‏ترین علمای سنی در مناطق بلوچستان، ترکمن صحرا، کردستان، جنوب خراسان و آذربایجان غربی که سنی نشین هستند طرفدار جمهوری اسلامی و علاقمند به وحدت کلمه بین شیعه و سنی بودند و هستند و اخلاص خودشان را در این زمینه اثبات هم کرده‎اند. دولت جمهوری اسلامی و علمای تشیع هم خوشبختانه همین آهنگ را در مقابل آنها سردادند. همه با هم مهربان، برادر، و همه علاقه‏مند به برادری بیشترند، انشاءالله.

 *مسأله جنگ تحمیلی عراق بر ضد ایران در رابطه با هدف استعماری ایجاد تفرقه داری چه نقشی ست؟

این جنگ به نظر من در ایجاد تفرقه داری نقش‏های مؤثری ا‏ست. البته کسانی که آتش جنگ را افروختند هدف‏های تفرقه انگیزانه‏ی بیشتری داشتند. آنها مایل بودند که این جنگ را به صورت جنگ میان عرب و عجم در بیاورند و کاری کنند که عرب یکپارچه در مقابل ایران قرار گیرد و یک تفرقه عظیم بین مسلمان‏های فارس و عرب به وجود بیاید.

در این منظور آتش افروزان جنگی موفق نشدند، به دلیل این‏که از کشورهای عربی دولت‏ها و حکومت‏هایی هستند که از آغاز جنگ تاکنون ما را تأیید کردند و موضع ما را موضع حق شمردند و با حکومت متجاوز و ارتش غاصب و زورگوی عراق مخالفت خودشان را آشکار کردند. علاوه بر این، ملت‏های عرب هستند که نسبت به خواسته حق ما موضع موافق داشته‏اند.

الآن در خود کشور عراق که نیروهای نظامی‏اش با ما می‏جنگند ملت با ما و همراه ما هستند و ما را قبول دارند و دولت خودشان را متجاوز می‏دانند، همچنان که در دیگر کشورهای خاورمیانه و خلیج فارس به همین صورت است.

ملت‏ها نه فقط با ما اختلافی در این مسأله پیدا نکرده‏اند بلکه طرفدار ما و موافق ما هم هستند. اما در همین حال جنگ عراق اثرات تفرقه انگیزی بسیار داشت است.

اولاً: خود این جنگ نیروهای عربی را تقسیم کرد: نیروهای مترقی عرب در یک طرف و نیروهای محافظه کار یا مرتجع در یک طرف دیگر قرار گرفتند؛ فقط به خاطر این جنگ.

این جنگ موجب شد بین برادران مسلمان در سراسر دنیا نوعی بی اعتمادی نسبت به یکدیگر ایجاد شود.

این جنگ موجب شد که در کشورهای هم مرز نسبت به همسایگانشان یک حالت نگرانی پیدا شود. سال‏های درازی بود که در این منطقه کشورها در کنار هم زندگی می‏کردند و هیچ گونه تعرض و تجاوزی نبوده. ناگهان یک کشور به بهانه‏ی پوچ و بدون هیچ‏گونه دلیلی نیروهای خود را وارد خاک همسایه که کشور ایران باشد می‏کند و در مواردی هفتاد کیلومتر در عمق خاک همسایه پیش می‏رود. خوب این حالت بی‏اطمینانی را به کشورهای منطقه می‏دهد. یعنی همیشه این انتظار را دارند که کشور همسایه‏شان متجاوزانه و تحت تأثیر حرکات بیگانگان وارد خاکشان بشود. لذا تدابیر امنیتی شدیدی را در مرزهای هم دین و هم مذهب به وجود می‏آورند.

ما عقیده مان بر این است؛ این ایجاد تفرقه‏ای که از طرف رژیم عراق انجام گرفت و همچنین تفرقه‏ای که می‏خواستند انجام دهندف یک خیانت است و با آن وحدت مسلمانان را به هم زدند. الآن هم در کل جامعه اسلامی یک دودلی، یک تفرقه، به خاطر این جنگ به وجود آمد. ما به دلیل نقاط منفی حرکت غاصبانه نیروهای عراقی بوده است که تاکنون و همچنین در آینده تسلیم این حرکت نشده‏ایم و نخواهیم شد.

یعنی ما فکر کردیم اگر در مقابل حرکت متجاوزانه سست بیاییم، در حقیقت به متجاوز میدان داده‏ایم و ما میدان دادن به متجاوز را یک گناه بزرگ می‏دانیم. این را تشویق متجاوز به حساب می‏آوریم و حاضر نیستیم به هیچ قیمتی او را تشویق نماییم. ما با مشت‏های گره کرده و سلاح و اراده امت خودمان به دهان متجاوز خواهیم زد و او را از مرزهایمان بیرون خواهیم کرد تا هر حکومتی که میل تجاوز در ذهن دارد بداند که تجاوز عاقبت خوشی ندارد.

 * در پایان در رابطه به هفته‏ی وحدت چنانچه برای هم‏میهنان عزیزمان و یا برای سایر مسلمانان جهان پیامی دارید بفرمایید؟

پیام من به هم‏میهنان عزیزمان از سنی و شیعه، از فارس، ترک، عرب، بلوچ، ترکمن تا بقیه اقوامی که در ایران هستند این است که با ایجاد وحدت همه جانبه و مستحکم امید استعمارگران را مبدل به یأس کنند و قدر این وحدتی را که امروز وجود دارد بدانند، و هر صدای تفرقه انگیز و تجزیه طلبی را صدای شیطان و شیطان‏های استعمارگر به حساب آورند و بدانند مادام که ما دستهایمان در دست یکدیگر باشد، انقلابمان، جمهوری اسلامی‏مان و خط و مشی قرآنی و اسلامی‏مان محفوظ خواهد ماند و به مجرد این که شعله تفرقه و اختلاف در این مملکت مشتعل شود همه چیز، همه آرمان‏ها، همه مقدساتی که در این انقلاب برای ما از همه چیز گرانبهاتر و عزیزتر است در معرض خطر قرار می‏گیرد و دشمن هم همین را می‏خواهد.

پیام من به برادران مسلمان در سراسر جهان بخصوص در کشوهای هم مرز و همسایه، چه در قسمت شرق، چه در قسمت جنوب و چه در قسمت غربی‏مان این است که بدانند ما طرفدار جدایی و طرفدار نفرت میان مسلمانان نیستیم.

ما طرفدار مهربانی، محبت، همکاری و حسن همجواری با همه مسلمانان هستیم و معتقدیم که دست‏های پلید استعمار می‏خواهد میان مسلمان‏ها تفرقه ایجاد کند.

امروز نوبت ایران است که برضد آن تبلیغات کنند، فردا نوبت دولت دیگری و کشور دیگری خواهد بود. البته اطمینان هم داریم که استعمار در مقابل اراده و همت مردم ما که به خاطر خدا و برای تحکیم قرآن به پا خاسته‏اند هیچ‏گونه قدرتی نخواهد داشت و دچار شکست خواهد شد. با این که به خودمان اطمینان داریم، با این که دشمن را در مقابل خودمان زبون و عاجز و شکست خورده می‏دانیم در عین حال پیاممان به همه‏ی برادران این است که کوشش نکنند سخنان تفرقه انگیز دشمنان بزرگ ما را تکرار کنند و بدانند ما طرفدار وحدت هستیم و طرفدار علاقه متقابل میان ملت‏های مسلمان در همه جای جهان خصوصاً در این منطقه هستیم و هر صدای تفرقه افکنی را صدای شیطان می‏دانیم.