عاشورا يك تاريخ است كه در جغرافيايي به نام كربلا رخ داده است. از تركيب تاريخ و جغرافيا، فرهنگ توليد مي‎شود. فرهنگ معطوف به گذشته است؛ يعني هميشه حوادث تاريخي را با خود دارد و البته خود را در تاريخ بازتوليد مي‎كند. اين‎جاست كه عاشورا هميشه زنده مي‎ماند. با توجه به پشتوانه معنوي اين اعتقاد كه هر زمان ناسوتي يك صورت ملكوتي دارد، راز جاودانگي عاشورا روشن مي‎شود. چراكه صورت ملكوتي‎اش بي‎نهايت است. اين حالت ثارالله كه پرنده‎اي است كه هميشه به‎دنبال خون‎خواهي حسين(ع) است به خدا تشبيه شده و خدا خون‎خواه حسين(ع) است.
خدا تا ابديت است پس خون‎خواهي حسين نيز تا ابديت است. اگر بحث زميني و ناسوتي عاشورا را پي بگيريم، درمي‎يابيم كه اين فرهنگ در كل زمان‎ها و مكان‎ها سريان دارد. كل ارض كربلا و كل يوم عاشورا. توليد معنا از اين‎جا رخ مي‎دهد. معنا را بازتوليد مي‎كند. چون معناساز است، يك نوع هرمنوتيك عاشورا راه مي‎افتد كه ما بايد يك تفسير معنايي جدي و بنيادي از عاشورا داشته باشيم. چراكه بحث‎هاي كلامي و فقهي زيادي را ايجاد مي‎كند. فعل امام، سكوت امام، سيره امام همه‎اش حجت و فقهي است.
تا مي‎رسيم به‎بحث‎هاي عرفاني و زيبايي‎شناسي كربلا. متأسفانه در باب زيبايي‎شناسي كربلا تاكنون كار نكرده‎ايم. آن‎جا كه حضرت زينب(س) در جواب يزيد و ابن زياد كه گفتند: ديدي خدا برادرت را كشت؟ فرمود: ما رأيت الا جميلا. اين خيلي عجيب است از روايتگر عاشورا. چون اين زيبايي‎شناسي را بازتوليد نكرديم از آثار بعدي‎اش هم نتوانستيم استفاده كنيم. امروز عاشورا به پهناي جهان بازتوليد مي‎شود. در سرتاسر جهان، حوزه‎هاي عظيم فرهنگي ايجاد مي‎شود؛ در آمريكا و اروپا و آفريقا و البته هر‎كدام با ضعف وجودي خودشان اين عاشورا و كربلا را بازتوليد مي‎كنند. يعني اول يك نوع معناي عاشورا را استخراج مي‎كنند و بعد آن را با فرهنگ خودشان منطبق مي‎كنند.
امروزه يكي از فرهنگ‎هاي بزرگ جهاني، فرهنگ عاشوراست. شيعه و سني هم ندارد. فقط وهابيت مخالف است. اولين نكته اين است كه زمان‎ها هم بازتوليد مي‎شوند. يكي از بزرگ‎ترين مباني عقلانيت شيعه بازتوليد ايام‎الله است. همين معناي ثارالله يك انقطاع زماني و تاريخي ايجاد مي‎كند. خود اين كار، معنا و معرفت ايجاد مي‎كند. از محرم امسال تا محرم سال بعد يك سال محرمي است. مثل اعياد و فستيوال‎ها. عيد از ماده عود به‎معناي بازگشت است. يعني زمان را منقطع مي‎كنيم؛ از نوروز امسال تا سال بعد. زيارت كربلا نيز بازتوليد مكاني عاشوراست. جغرافياي كربلا را بازتوليد مي‎كند.
اگر كربلا رفتن را با فرهنگ جهاني درآميزيم يك توريسم بزرگ بين‎المللي خواهيم داشت. از آمريكا و اروپا تا كربلا و نجف. اين‎جاست كه آن‎ها كه با بازتوليد نظام عاشورا مخالفند، آن را خفه مي‎كنند. آن‎چه در زمان رضاشاه و مشروطه و بعد از دوم خرداد رخ داد، چون يك نوع هرمنوتيك غربي را قبول داشتند. مثل وهابيت كه بازتوليد غرب يهودي در ميان اهل سنت است و يا بهائيت در ايران كه بازتوليد غرب يهودي در ميان شيعه است. در قضاياي بعد از عاشورا هم ديديم كه عده‎اي از بهائيان دستگير شدند. بر همين اساس، بايد هرمنوتيك عاشورا را ادامه داد. عاشورا يك مبدأ توليد زمان و مكان است كه با يك نوع فلسفه همراه مي‎شود تا ظهور امام زمان در آخرالزمان كه همان فلسفه انتظار است.
بين عاشورا و امام زمان يك فلسفه تاريخي به‎شدت توليد معنا مي‎كند و تمام زمان‎ها و مكان‎ها مي‎شود كربلا و عاشورا. تا زمان ظهور منتقم خون حسين محبت اهل‎بيت همه‎جا پخش مي‎شود و يك نوع عطش ايجاد مي‎كند كه به‎سادگي خاموش نمي‎شود. به‎همين دليل، در زيارت اربعين بلافاصله فلسفه نهضت امام شروع مي‎شود. براي اين‎كه بندگان خدا را از جهالت نجات دهد. اين نكته به‎شدت مهم است. بازتوليد معنا بعد از قيام تا ظهور.
هر قيامي امام حسيني مي‎شود تا مبادله و توليد معنا هميشه وجود داشته باشد. انقلاب ما هم حسيني بود. در جنگ شهادت‎طلبي مردم يك نوع بازتوليد عاشورا بود. اين‎جاست كه همه جوامع كربلايي مي‎شوند. يكي از مهم‎ترين اهداف مخالفت وهابيت و غرب با بازتوليد فرهنگ عاشورا و كربلا نيز ترس از شيوع همين روحيه در ميان ملت‎هاست. از طرف ديگر، عاشورا را كسي ايجاد كرده كه امام است. امامي كه دعاي عرفه‎اش به‎خوبي روشن است. در ابتدا برهان‎ها همه اين است كه از آيه به‎خدا دلالت مي‎كند و در ادامه لمي مي‎شود. دقيقا مثل خود قيام حضرت. از مدينه تا منزلي به‎نام ذات‎العرق برخورد امام فقهي است؛ به‎عبارتي اني است و از آن‎جا به‎بعد تا لحظه شهادت لمي است.
بدون دعاي عرفه هرمنوتيك نظام‎هاي معنايي كربلا را نمي‎توان فهميد. و براي فهم دعاي عرفه بايد قرآن را بفهميم. تفسيري از قرآن است. قرآن ناطق است كه شهيد مي‎شود. پس مي‎توانيم بگوييم عاشورا و كربلا يك هرمنوتيك زماني و مكاني قرآن است. آن روز تجلي كامل است. اوج امتحان‎هاي بزرگ و آخرش حضرت زينب(س) است كه جمال خدا را مي‎بيند نه جلالش را.
آن‎قدر زيبايي‎شناسي‎اش بزرگ است كه هر چه از عاشورا مي‎گذرد، همه بيش از گذشته مبهوت آن مي‎شوند. تا روز ظهور بحث همين قرآن و عترت است. از همين روست كه اولين اقدام وهابيت ظاهرنگاري و مسلمان‎كشي است. تجلي قرآن را در دو روز مي‎توان ديد: روز عاشورا و روز ظهور. آن‎جاست كه قرآن بازتوليد نهايي مي‎شود كه قيامت هم واضح مي‎شود. عده‎اي عاشورا را قيامت صغري ناميده‎اند كه مقدمه قيامت كبري است.
هرمنوتيك امام حسين(ع) يك هرمنوتيك زماني - مكاني - قرآني است. چون عقلانيت بايد معطوف به هدف و زندگي باشد؛ پس مردم شروع مي‎كنند به بازتوليد عقلانيت براساس عاشورا. مثل جنگ 33 روزه حزب‎الله لبنان و جنگ22 روزه حماس. مي‎بينيم كه بسط تاريخي و جغرافيايي كربلا روشن مي‎شود. پس هويت جغرافيايي هر قوم با عزاداري‎هاي حسيني تجلي مي‎يابد. همه اين‎ها بازتوليد زماني و مكاني مي‎شود. هم‎بستگي قومي - انسجام ملي. پس آدم‎ها تاريخ و جغرافيشان را با توجه به عاشورا بازتوليد مي‎كنند.
اين امر موجب غني شدن فرهنگ‎ها از جمله فرهنگ محلات مي‎شود. محله‎ها رقيب هم و باعث رشد هم مي‎شوند. شهرها با نوع عزاداري‎ها مشخص مي‎شوند. مثل حسينيه زنجاني‎ها، شاهچراغ در شيراز، امام رضا در مشهد. پس تاريخ و جغرافيا هويت‎دار مي‎شوند. در نهايت در سايه هرمنوتيك عاشورا و كربلا انسجام اجتماعي و شهري ايجاد شده و اين هم‎بستگي به‎شدت باعث پيشرفت اسلامي مي‎گردد