«من به صراحت اعلام می کنم که جمهوری اسلامی ایران با تمام وجود برای احیای هویت اسلامی مسلمانان در سراسر جهان سرمایه گذاری می کند و دلیلی هم ندارد که مسلمانان جهان را به پیروی از اصول تصاحب قدرت در جهان دعوت نکند و جلوی جاه طلبی و فزون طلبی صاحبان قدرت و پول و فریب را نگیرد. ما باید برای پیشبرد اهداف و منافع ملت محروم ایران برنامه ریزی کنیم. ما باید در ارتباط با مردم جهان و رسیدگی به مشکلات و مسائل مسلمانان و حمایت از مبارزان و گرسنگان و محرومان با تمام وجود تلاش نماییم. و این را باید از اصول سیاست خارجی خود بدانیم. ما اعلام می کنیم که جمهوری اسلامی ایران برای همیشه پناهگاه مسلمانان آزاده جهان است و کشور ایران به عنوان یک دژ نظامی و آسیب ناپذیر، نیاز سربازان اسلام را تأمین و آنان را به مبانی عقیدتی و تربیتی اسلامی و همچنین به اصول و روش های مبارزه علیه نظام های کفر و شرک آشنا می سازد.»
صحیفه نور جلد21 صفحه91- پیام امام خمینی(ره) در سالگرد کشتار خونین مکه
«اين انقلاب گسترش خواهد يافت؛ دست استعمارگران را از جهان اسلام كوتاه خواهد كرد. اين پيشگوئي امام بزرگوار است. امروز به صحنه كه نگاه ميكنيم، مي بينيم اين اتفاق افتاده است. گسترش انقلاب از نظر امام از راه ايجاد فتنه در كشورها نيست، از راه لشگركشي نيست، از راه گسترش تروريزم نيست- برخلاف برخي از انقلابهاي ديگر- گسترش انقلاب در ميان ملتها از راه الگوسازي نظام جمهوري اسلامي است. يعني ملت ايران نظام جمهوري اسلامي را به حدي و مرتبه اي برسانند كه وقتي ملتهاي ديگر به اين الگو نگاه ميكنند، شوق پيدا كنند و آن راه را دنبال كنند؛ از راه ترويج معارف اسلامي و از راه صراحت در دفاع از طبقات مظلوم دنياي اسلام و ملتهاي مظلومي كه در دنياي اسلام پامال ظلم استكبار شده اند. اين گسترش نظام اسلامي است كه اتفاق افتاد.
امروز ملتهاي جهان به ملت ايران نگاه ميكنند، از ملت ايران نيرو ميگيرند، انگيزه ميگيرند، انرژي ميگيرند. امروز شعارهاي ضداستكباري ملت ايران در همه دنياي اسلام گسترش پيدا كرده است. امروز شما به هر كشوري از كشورهاي اسلامي كه حركت كنيد، با هرگونه رژيمي، با هرگونه دستگاه حاكمه اي مي بينيد ملتهاي آنها به شعارهاي شما، به انگيزه ها و آرمانهائي كه شما ترسيم كرديد، با چشم عزت و احترام نگاه ميكنند؛ شعار ضديت با ظلم، ضديت با سلطه، دفاع از مظلومان، دفاع از ملت فلسطين، دشمني با شبكه اختاپوسي صهيونيسم. اين دل ملتهاي مسلمان است؛ اين گسترش انقلاب اسلامي است»
بيانات مقام معظم رهبری در نوزدهمين سالگرد حضرت امام؛ 14 خرداد 1387
درآمد:
شکی نیست که در تعیین راهبرد دهه چهارم انقلاب و مشخص کردن گفتمان حاکم بر عملکرد فعالان فرهنگی و سیاسی، نمی توان از عنصر، «عدالت» و عدالتخواهی چشم پوشی کرد. بنا به آیات صریح قرآن کریم، «برپا شدن عدالت به دست مردم» در تمامی عرصه ها، یکی از اهداف روشن جمعی در حاکمیت اسلامی است که باید در هر دوره ای وضعیت موجود را با آن سنجید، و برای رسیدن به این آرمان یا کم کردن فاصله خود با آن کوشید.
شاید در نظر برخی، عدالتخواهی فقط در عرصه اقتصادی نمود پیدا کند که البته بخش عمده و مصداق بارز مطالبه عدالت، در زمینه اقتصادی و مبارزه با فساد و بی نظمی اقتصادی است ولی مفهوم عدالت چنان گسترده است که حضور و بروزش در تمامی بسترها ضروری و لازم است و نبود عدالت و عدالت خواهی در فرهنگ، سیاست، مدیریت و ... بحران آفرین خواهد بود.
در عرصه بین الملل و تعامل با ملت ها و دولت ها نیز، گفتمان عدالت خواهی کارآمدی ویژه خود را دارد، پی گیری شعار عدالت خواهی و بالاتر از آن تنظیم اهداف و رفتارها بر اساس عدالت خواهی مبتنی بر معنویت و اندیشه دینی، در تعامل با بیرون از مرزهای جمهوری اسلامی، تنها راه احیای هویت حقیقی انقلاب و صدور آن به قلب های تشنه و دیده های منتظر حقیقت و تغییر است. عدالت گرایی در صحنه روابط بین الملل میانبری است ضروری به سمت عملی شدن اهداف و آرمان های نظام در سطح جهان.
در نوشته زیر تلاش داریم با نگاهی گذرا به عملکرد دستگاه های مختلف فرهنگی و سیاسی فعال در عرصه های بین الملل و اشاره بر برخی آسیب های موجود، مسیری نو را در سیر این نهادها، بر اساس متن صریح سخنان امام خمینی و مقام معظم رهبری، برای دهه چهارم انقلاب پیشنهاد کنیم.
گفتمان های رقیب
با پیروزی انقلاب و بلکه از همان دوران مبارزات، طیف متنوعی از گفتمان های دینی و غیر دینی و التقاطی در مقابل اندیشه های امام خمینی(ره) صف کشی کرده بودند و هر یک در دوره ای تلاش داشتند به عنوان رقیب جدی اندیشه اسلام ناب، خود نمایی کنند. در این میان، اندیشه ای که امام خمینی، آن را «اسلام آمریکایی» می نامید، به دلیل داشتن چهره دینی و موجه، سخت جان تر و مقاوم تر از دیگر رقبای غیر دینی و ضد دینی اسلام ناب بوده. به تعبیر شهید آوینی:
«آخرين مقاتله ما به مثابه سپاه عدالت نه با دموكراسي غرب كه با اسلام امريكايي است كه اسلام امريكايي از خود امريكا ديرپاتر است و اين نيز ولو كه هزار ماه باشد به يك شب قدر فرو خواهد ريخت.»
مهمترین دغدغه فرزندان انقلابی روح الله این است، که اسلام آمریکایی با حفظ شعارها و نمادهای اسلام ناب، به تسخیر پایگاه های قدرت نظام برخواسته و می کوشد با تغییر حساسیت ها و دغدغه های جوانان دیندار و حتی انقلابی، آرمان های اسلام ناب را استحاله کند.
ویژگی بارز اندیشه امام خمینی و مقام معظم رهبری در عرصه بین الملل عبارت است از:
• استکبار ستیزی بی پرده،
• تلاش برای حمایت و تقویت مستضعفان و جریان های آزادیخواه جهان به ویژه جریان های اسلام گرا،
• حرکت در مسیر تحقق وحدت اسلامی و تشکیل امت واحده
....
با همین ضرب آهنگ به نقد برخی روند عملکرد بین الملل برخی نهادها می نشینیم:
آسیب های نگرشی و عملی
تفرقه گرایی:
شکی نیست که مهمترین استراتژی غرب برای مدیریت نیروهای جهان اسلام، ایجاد و یا شعله ور کردن فتنه های قومیتی و مذهبی است. با این که انسجام اسلامی و همبستگی مذهبی شعار و رویکرد همیشگی نظام و شخص مقام معظم رهبری(حفظه الله) بوده، ولی متاسفانه فضای ملتهب مذهبی حاکم بر فضای جهان اسلام بر برخی فعالان عرصه های بین الملل تأثیرگذاشته، جهت گیری فرهنگی برخی را تابع این فضا نموده است.
اگر سخنان امام خمینی و مقام معظم رهبری را در مناسبت هایی مانند عاشورا، غدیر، بعثت و ... مطالعه کنیم به وضوح روشن می شود که قرآئت اسلام ناب از عناصر مفهومی اسلام و شیعه چه مقدار با نوع نگاه مقابل متفاوت است. در نگاه اسلام ناب، هیچ گاه مفاهیم شیعی و اسلامی در حد نزاع ها و جنگ های بی حاصل مذهبی فروکاست نمی کند، بلکه تمامی این مفاهیم ضمن این که هویتی پویا و کارمد به مذهب و دین می بخشد تا سطح تمدن سازی رشد و اوج می گیرد. بدون شک پیروان هیچ یک از مذاهب اسلامی
امروز جهان تشنه و پذیرای قرآئتی است که اسلام را به عنوان سرمایه بی بدیل حماسه و عرفان؛ انقلاب، تحول و دگرگونی فراگیر جهانی معرفی کند. امروز جهان اسلام یکپارچه بازسازی عزّت و کرامت خود را مطالبه می کند و توده ها و نخبگان جهان اسلام، به شدّت از جریان ها و شخصیت هایی که منافع محدود گروهی، قومیتی و مذهبی خود را بر منافع فراگیر امّت اسلامی مقدم می کنند بی زار هستند.
حتی اگر کسانی باشند که تنها با نگاه مذهبی مسایل را تحلیل می کنند و به نگاه جهانی و وحدت محور اسلام ناب اعتقادی ندارد، باید بدانند تشیع انقلابی و پویا بهترین الگو و قرآئت شیعه است که در قلب تمامی مسلمانان جا دارد و نزدیک ترین نسخه فکری به اندیشه و قلب جوانان جهان اسلام می باشد.
رویکرد رسانه ای و سیاسی رسانه های غربی و عربی وابسته به نظام سلطه تعقیب دو راهبرد «ایران هراسی» و «شیعه هراسی» با هدف ایجاد ترس همراه با کینه و دشمنی از ایران بوده است. دشمنان نظام با این که جمهوری اسلامی همواره پرچمدار احیای هویت اسلامی و عزّت بخشی جهان اسلام بوده است، تلاش کردند به عکس ایران را نماد تفرقه گرایی مذهبی و خطر قومیتی برای جهان اسلام و جهان عرب معرفی کنند.
توده های جهان اسلام را به شدت از گسترش تشیع می ترسانند، تلاش دارند وحدت اسلامی را شعاری مرحله ای و مقدمه برای گسترش مذهبی جلوه دهند و می کوشند ایران را خطری بالفعل برای آینده جهان عرب جلوه دهند و در این مسیر آنقدر مبالغه و دروغ نمایی می کنند که ایران را خطرناکتر از اسرائیل می دانند!!
کسانی که با تمام توان زشت نمایی چهره جمهوری اسلامی را در میان مسلمانان به عنوان وظیفه ای رسانه ای دنبال می کنند، تمامی رفتار و گفتار فعالان بین الملل ایران را رصد می کنند و بارها و بارها از کاهی کوه ها ساخته اند. به همین جهت باید در گفتار و رفتار خود بسیار دقت کنیم زیرا کمترین اشتباه فردی به نام نظام جمهوری اسلامی در جهان مطرح می شود.
تکثر سازمانی:
نهادهای رسمی نظام فعال در جمهوری اسلامی متناسب با نیازهای متعدد، تشکیل و سازماندهی شده است. دقت بسیاری در نیاز سنجی و تشکیل سازمان ها به کار رفته است به کار رفته که قابل تقدیر است و به همین جهت با طیف متنوعی از نهادها و دستورالعمل های گوناگون مواجه هستیم. ولی با کمال تأسف، پدید آمدن روحیه دیوان سالاری در برخی از این نهادها باعث شده آرمانی ترین بخش نظام جمهوری اسلامی گرفتار روزمرگی و گره های کور بروکراسی شود. نتیجه این که، وضعیت موجود با حالت آرمانی تفاوت بسیار دارد. با توجه به تحولات کم نظیر اندیشه های نظام جمهوری اسلامی در شکل دهی به این تحولات، متاسفانه هنوز شبهات بسیاری در داخل کشور درباره اولویت داشتن فعالیت های بین الملل وجود دارد تا چه رسد به تامین مطلوب اهداف در خارج از کشور! البته نباید از انصاف گذشت و از فعالیت های تاثیرگذار و مثبت این نهادها چشم بسته عبور کنیم ولی پرواضح است که امکانات این نهادها با خروجی شان تناسبی ندارد.
به نظر می رسد برای تغییر روحیه حاکم بر این نهادها باید با نگاهی جدید در محورهای زیر به دنبال تحول و دگرگونی بود:
1. بازخوانی اندیشه اسلام ناب: متاسفانه هنوز هستند مدیران و کارکنان فرهنگی یا سیاسی که نسبت به معیارها و شاخصه های اندیشه امام و رهبری جهل دارند. ژرفا و توان پویاسازی سخنان امام و رهبری آنقدر روشن است که تکرار سخنان ایشان بدون هیچ بازسازی و توسعه دیگر، تمامی سستی ها و کاستی های روحی و فکری ما را از بین می برد. چه بسا جهل موجود در برخی افراد مخلص نیز در برخی موارد باعث شده، انگیزه و خلوص آنان نیز ناخواسته در جهت اندیشه های دیگر بهره برداری شود. لازم است بازخوانی جدی اندیشه های امام و رهبری در عرصه مسایل بین الملل به شکل دقیق انجام شده و با تبدیل دیدگاه های رهبری به راهبرد و دستور العمل همواره نگاه و عملکرد خود را در این ترازو، ارزیابی کنیم.
2. توجه جدی به حرکت های مردمی: رمز پیروزی انقلاب اسلامی تکیه امام خمینی به حرکت های مردمی بوده است. امروز نیز ضرورت دارد ساختاری اداری و رسمی با اعتماد و بهره گیری از توان سرشار مردمی به ویژه نوآوری ها و انرژی متراکم نسل جوان به سمت اهداف نظام گام های جدی و جهشی بردارد. بهره گیری از انرژی و آرمان خواهی نسل جدید در جهت نشر اهداف و آرمان های انقلاب اسلامی در سطح جهان، پنجره جدیدی از تحول گرایی را در مقابل این نهادها خواهد گشود.
استعدادهای جوان فراوانی وجود دارد که هم اکنون در حوزه و دانشگاه به شکل خودجوش فعالیت های تاثیر گذاری در این بستر داشته است ولی متاسفانه مانند بسیاری از بخش های دیگر، توجه و حمایت از این حرکت های مردمی به اندازه کافی وجود ندارد. به نظر می رسد برای جبران مشکلات موجود در نهادهای رسمی نیاز داریم تشکل های خودجوش و سازمان های مردم نهاد بیشتری را در این فضا تشکیل و تقویت کنیم.
کمبود رسانه
مقصود از رسانه در این جا، تأثیرگذارترین نوع آن یعنی شبکه های ماهواره ای است که امروز بیشترین و متنوع ترین مخاطب را به خود اختصاص می دهد. سخن در نادیده گرفتن زحمات شبکه های ماهواره ای موجود نظام نیست. شبکه های العالم، الکوثر، پرس تی وی، هر کدام متناسب با فضای کاری و تخصصی خویش تاثیرگذاری ویژه داشته اند ولی با گذشت سه دهه از انقلاب، متاسفانه هنوز شبکه ای ماهواره ای ویژه انسجام اسلامی و تقریب مذاهب نداریم. با این که بسیاری از هنرمندان علاقه به آفرینش هنری در این عرصه هستند ولی هیچ گونه نهاد و مرکز رسمی برای هدایت و پشتیبانی هنرمندان برای خلق اثر در این زمینه وجود ندارد.
غفلت از تاریخ انقلاب
شخصیت های برجسته انقلابی، شهدا، عالمان مجاهد، حوادث تعیین کننده انقلاب مانند تسخیر لانه جاسوسی، واقعه طبس، مراحل مختلف جنگ، بحران های داخلی و گروهک ها، فراز و فرودهای سیاسی انقلاب و ... هر کدام موضوع های بسیار جذابی است که امروز در جهان معاصر مشتاق بسیاری دارد. تجربه انقلابی و سیاسی ایران معاصر الگویی بسیار ارزشمند و عملی برای خیل عظیم جوانان آزادیخواه و انقلابی جهان است که متأسفانه هنوز آن گونه که باید و شاید به نسل جوان خودمان منتقل نشده تا چه رسد به اینکه به گوش جهانیان رسیده باشد.
البته در داخل مراکز فعالی در این عرصه ها وجود دارد که آثار ارزشمندی را در این زمینه ها تولید کرده اند ولی نیازمند جهت دهی نهضت ترجمه به سمت نمایش این گوهرهای انقلابی و سرمایه های فکری نظام هستیم تا بتوانیم به شکل لازم با امواج رو به رشد و توسعه بیداری اسلامی در جهان ارتباط و تعامل موثر داشته باشیم.
غفلت از جهان مجازی
امروز سایت ها و پایگاه های اطلاع رسانی بسیار متنوعی داریم که هر یک بنا به دغدغه و نوع نگاه خویش به فعالیت هایی می پردازد، ولی از این نکته غافلیم که فضای مجازی جهانی پر تکاپو است و دنیایی است بدون مرز برای ایجاد ارتباط دو سویه و تاثیرگذاری مثبت.
متأسفانه اطلاع رسانی ما در فضای مجازی بیشتر به سمت ارتباط یک سویه و تاسیس سایت های مختلف حرکت داشته است در حالی که باید با فعال نمودن گردان های مجاهدان فرهیخته و اندیشمند اینترنتی، و بهره گیری کامل از تمامی امکانات ارتباط دوسویه مانند چت کردن یا حضور فعال در تالارهای گفتگو، بتوانیم شبکه ای عظیم از شخصیتها و گروه های همفکر تولید کنیم و در مواقع لازم با بهره گیری از این امکان در جهان امواج لازم را ایجاد کنیم.
گفتمان تابع تحولات
هر چند پذیرفته است که در فضایی زندگی می کنیم که قدرت های رسمی و حکومت ها اغلب دست نشانده نظام سلطه جهانی هستند و در این فضا اقدام مستقل دشوارتر است ولی دشوار بودن حرکت مساله ای است و محافظه کاری و عدم اقدام مساله دیگر. گویی برخی از این نهادهای محترم، اساسا چنین وظیفه ای برای خود قائل نیستند که باید در فضای جهانی ابتکار عمل را به دست داشت و اقدامات موثر عملی را ما آغاز کنیم. همیشه در انتظار وقوع جنگی یا شروع حمله ای رسانه ای هستیم تا ما هم از دور پرچمی برداریم و تکان بدهیم.
در مقابل جهان تشنه امروز، منتظر حضور قوی، مستمر و بلکه مدیریت پتانسیل های نهفته و امواج خروشان بیداری اسلامی در جهان است. نمی توان برای ایران، جایگاه ام القرایی قایل بود ولی خود را بخشی از بیداری اسلامی دانست. یکی از وظایف سنگین این نهادهای رسمی، داشتن طرح و نوآوری در مدیریت و پیشرو بودن هدایت امواج پرشور انقلابی در جهان است که جز با ابتکار عمل و حضور فعال و نه منفعلانه قابل تحقق نیست. نباید برای حضور در عرصه، منتظر وقوع تحولات توسط دیگران ماند.
گسست میان بخشی
هر مجموعه چند بخشی که به شکل سیستمی یکپارچه بخواهد عملکردی واحد و منسجم داشته باشد، ناچارا ضروری است وحدت رویه، سیاست گذاری یکسان و نظارت کافی بر عملکرد بخش های مختلف را در دستور کار قرار دهد. در صورتی که هر یک از این بخش ها ساز جداگانه خود را بزند و به سویی برود، و درصورتی که هر یک از بخش ها، عملکرد بخش دیگر را با مواضع ناهماهنگ خنثا کند، اساسا مجموعه و سیستم واحدی باقی نخواهد ماند.
به نظر می رسد آنچه نیاز امروز دستگاه های بین الملل نظام است، تلاش برای مدیریت یکپارچه و حرکت در راستای یک چشم انداز واحد با اهداف مشخص است. نباید یک دستگاه جهت گیری حساسیت زای مذهبی داشته باشد و دستگاه دیگر از تقریب مذاهب سخن بگوید و ...
نظرات کاربران :