اما شايد يكي از پر دلالت ترين نمونه ها را بايد تحليلي دانست كه در سال 2003 ميلادي از سوي مؤسسه مطالعاتي رند( Rand) در آمريكا منتشر شد و ترجمه آن نيز دو سال پيش از سوي پژوهشكده مطالعات راهبردي در تهران با عنوان "اسلام دموكراتيك مدني" منتشر گرديد .

نويسنده تحليل منتشره از سوي موسسه رند، علاوه بر اشاره به تمايزات دروني ميان سنت گرايان يا بنيادگراها ،نهایتا" وحدت مدرنيستها و سنتگرايان عليه بنيادگراها را پیش روی مخاطبین خود در جهان اسلام قرار می داد . وي در اين زمينه به كليات اكتفا نكرده و توصيه هاي مشخص عملياتي هم به مدرنيستها ارائه كرده بود . به زعم نويسنده ،مدرنيست ها علاوه بر بسامان نمودن وحدت با سنت گرايان بايد بكوشند كه بنياد گرايان را نزد توده "بي آبرو" جلوه دهند . جالب است كه نويسنده ، در اين زمينه از مخاطبين خود مي خواست كه بر رياكاري و "دروغگويي" بنيادگرايان تمركز كنند ! سنخ برخورد بنیادگرایان و دیگر جریانها در مورد مسائل مربوط به زنان، از دیگر مسائل مورد توجه نویسنده بود. از فراز ها ئی از این تحلیل آشکار بود،که سنت گرایان در سناریوی نویسنده، تنها نقش "سر پل" و "کاتالیزور" را ایفا می کنند . به عنوان مثال نویسنده در بخش پیوستها ،آنگاه که به مسئله حجاب می پرداخت، سیاست دولت بوش را در این زمینه مورد انتقاد قرار می داد که چرا با رویکردی مسالمت جویانه به مضمون سیاسی مسئله حجاب(یعنی جنبه ستیزه جویانه آن )بی توجهی نشان داده است . از دیگر نکات شایان توجه این بود که نویسنده در تجویز خط "ائتلاف"روی خطاب را علی الاصول به سکولارها نگرفته بود . مخاطب اصلی نویسنده ،جماعتی بودند که به رغم اعتقاد به پیوند دین وسیاست ،دین را در تراز باورها و استانداردهای جهانی و متجددانه ارائه میدادند و از سوی نویسنده با عنوان مدرنیست از آنها یاد شده بود.

در انتخابات اخیر و مشخصا" در گفتار و خط مشی انتخاباتی آقای موسوی مضمون همین خط مشی عینیت پیدا کرد.
اما مقصود از بیان همه این نمودهای پراکنده چیست؟ مقصود آیا این است که "لزوما" قوه مدبره واحدی همه این نمودهای پراکنده را چونان قطعات یک پازل یا برآمده از نیت و مقصودی مشابه و همسان به هم پیوند می داده است ؟کندو کاو علمی ، فعالیتی استکه می کوشد تا میان داده هائی که ابتدائا" بی ارتباط با هم به نظر می رسند، "ربط" را با کوشش ذهنی بیابد . به سخن دیگر ربط بین داده های متکثر امری محسوس نیست که در همان نظر اول و بی هیچ تاملی به نظر آید . "ربط" ،امری است "معقول" و قابل انتظار است که در وهله اول به "نظر" نرسد ! علاوه بر این که در بحث ما ، این "ربط" لزوما" از جنس "قصد" هم نیست . ما از ملاحظه همین داده های متکثر و پراکنده دست کم خود را با خط مشی یا واقعیت سیاسی – اجتماعی واحدی روبرو می یابیم که می تواند حاصل "هم پوشانی" خواسته یا نا خواسته خطوط مختلف باشد . در این "هم پوشانی "منبع و مصدری برنده است (و نهایتا" به واقعیت مزبور جهت خواهد داد ) که خط مشی خود را آگاهانه تر طراحی کرده و از توان سازمانی بالاتری برخوردار باشد .پر پیدا است که در بحث ما این" قوه عاقله استعماری" است که همه خطو ط مشابه را نهایتا" طفیلی و ممد اهداف خود می سازد.

مهم این است که آقای موسوی در طول فعالیتهای انتخاباتی و به خصوص گفتار پسا انتخاباتی خود ،به خط مشی استعماری وحدت سکولارها ، مدرنیستهاو سنتگرایان علیه ایده هائی که از جانب بلند گوهای استعماری بنیادگرا خوانده می شوند، "عمل " کرده است. البته مقصود این نیست که ایشان باید از هرکه از جانب بلند گوهای استعماری بنیادگرا خوانده می شد جانبداری می کرد. خیر! ایشان ، می توانست نه وارد ائتلاف با سکولارها و مدرنیستها شود و نه روایتهای نادرست از انقلاب اسلامی را پذیرا شود. بلکه در سمت و سو ئی متفاوت، روایتی اصیل از انقلابی گری اسلامی و آرمانهای امام در سیاست داخلی ، خارجی و حیطه های فرهنگی – اجتماعی را سر لوحه عمل قرار داده و از آن جانبداری نماید . اگر ایشان چنین می کرد، نه سکولارها ومدرنیستها حول ایشان جمع می شدند و نه سران استعمار و منجمله اوباما (سخنگوی شیطان بزرگ) از ایشان جانبداری می کرد . متاسفانه اقای موسوی (در متسامحانه ترین تحلیل) از این دو راه ، یعنی التزام به " اسلام امام "از یک سو و جلب حمایت داخلی و خارجی از سوی دیگر ،چونان یک "سیاستمدار عملگرا" راه دوم را برگزید. اگر آقای موسوی می خواست ، خط مشی وی ،متفاوت از خط مشی استعمارگران (که معطوف به تامین منافع ایشان طراحی می شود) ارزیابی شود، باید خط مشی خود را به گونه ای طراحی می کرد که سد راه مطامع ایشان باشدیا لااقل پس از انتخابات با قاطعیت در مقابل ورود" فاکتور اجنبی" به چالش داخلی می ایستاد، که متاسفانه در هیچ یک از این موارد ،چنین نکرد. این که قصد و نیت ایشان چه بوده و آیا به این ارتباط( یعنی ارتباط خط مشی خود با خط مشی استعماری سابق الذکر)، توجه هم داشته اند یا نه ، گرچه برای مراجع قضائی و امنیتی مهم است ،اما برا ی آن که واقعیت سیاسی واجتماعی را مورد کندو کاو قرار می دهد کم اهمیت است و لا اقل در تحلیل او تاثیر دگرگون کننده ای نخواهد گذارد.